Qua bài học này, các em sẽ biết được khái niệm và phân loại lệch bội, nguyên nhân và cơ chế phát sinh, hậu quả và ý nghĩa, khái niệm và cơ chế phát sinh tự đa bội, khái niệm và cơ chế phát sinh thể dị bội, hậu quả và vai trò của đột biến đa bội
Khái niệm đột biến lệch bội: Là những thay đổi về số lượng NST chỉ xảy ra ở 1 hoặc 1 số cặp nhiễm sắc thể tương đồng
Phân loại đột biến lệch bội:
Ở SV lưỡng bội thường gặp các đạng như: thể không nhiễm(2n – 2), thể một nhiễm(2n – 1), thể ba nhiễm (2n + 1) . . . . . Đột biến lệch bội thường gặp ở TV, ít gặp ở ĐV
Trong giảm phân: Do sự rối loạn phân bào mà một hay vài cặp NST không phân li → Giao tử thừa hoặc thiếu 1 vài NST (giao tử không bình thường). Sự kết hợp của giao tử không bình thường với giao tử bình thường hoặc giữa các giao tử không bình thường với nhau sẽ tạo ra các đột biến lệch bội
Trong nguyên phân (tế bào sinh dưỡng): Sự phân li không bình thường của một hay vài cặp NST → thể khảm
Trong giảm phân: Các tác nhân gây đột biến gây ra sự không phân li của toàn bộ các cặp NST → tạo ra các giao tử không bình thường (chứa cả 2n NST). Sự kết hợp giữa giao tử không bình thường với giao tử bình thường hoặc giữa các giao tử không bình thường với nhau sẽ tạo ra các đột biến đa bội
Trong nguyên phân: Trong lần nguyên phân đầu tiên của hợp tử (2n) tất cả các cặp NST không phân li → thể tứ bội (4n)
Cơ chế phát sinh thể dị đa bội: Cơ chế hình thành thể dị đa bội là lai xa kết hợp với đa bội hóa tạo ra cây song nhị bội (gồm 2 bộ NST của 2 loài đem lai)
VD: Củ cải 2n =18 R lai bắp cải 2n=18 B tạo con lai F1 có (9R+9B) bất thụ do bộ NST không tương đồng ⇒ đa bội hóa F1 tạo ra thể dị bội: 18R+18B (song nhị bội hữu thụ)
Trong sản xuất : Là nguyên liệu chọn giống. Các giống cây ăn quả không hạt thường là thể đa bội lẻ (dưa hấu, nho...).
Trong tiến hoá: Góp phần hình thành loài mới
Tại sao đột biến lệch bội thường gây hậu quả nặng nề cho thể đột biến hơn là đột biến đa bội?
Sự tăng hay giảm số lượng của 1 hay vài cặp NST làm mất cân bằng của toàn bộ hệ gen
Một loài thực vật có bộ NST 2n = 24. Một tế bào sinh dục chín của thể ba nhiễm kép. Tính số NST các cặp NST đều phân li bình thường thì ở kì sau I số nhiễm sắc thể trong tế bào là?
Ta có: n = 12, thể ba nhiễm kép có 2n + 1 +1 = 26 NST
Ở kì sau của giảm phân I NST tồn tại ở trạng thái kép và NST trong tế bào chưa phân li
⇒ Số NST trong tế bào là 26 NST kép
Quy ước A - cao , a - thân thấp. Xác định tỉ lệ kiểu gen và kiểu hình của các phép lai sau: P : Aaa x aaa
Ta có Aaa ⇒ 2Aa : 1aa : 1A : 2a; aaa ⇒ 1aa : 1a
Aaa x aaa = (2Aa : 1aa : 1A : 2a) x (1aa : 1a)
= 2Aaaa : 1aaaa : 1Aaa : 2aaa : 2Aaa : 1aaa : 1Aa: 2aa
⇒ Tỷ lệ kiểu hình: 6 cao : 16 thấp
Sau khi học xong bài này các em cần:
Các em có thể hệ thống lại nội dung kiến thức đã học được thông qua bài kiểm tra Trắc nghiệm Sinh học 12 Bài 6 cực hay có đáp án và lời giải chi tiết.
Đột biến lệch bội là sự biến đổi số lượng nhiễm sắc thể liên quan tới
Một tế bào sinh dưỡng của một loài có bộ nhiễm sắc thể kí hiệu: AaBbDdEe bị rối loạn phân li trong phân bào ở 1 nhiễm sắc thể kép trong cặp Dd sẽ tạo ra 2 tế bào con có kí hiệu nhiễm sắc thể là:
Ở một loài thực vật có 2n= 18 , người ta phát hiện một cây lai có 20 nhiễm sắc thể trong mỗi tế bào xôma. Đó là thể đột biến:
Câu 4-10: Mời các em đăng nhập xem tiếp nội dung và thi thử Online để củng cố kiến thức về bài học này nhé!
Các em có thể xem thêm phần hướng dẫn Giải bài tập Sinh học 12 Bài 6để giúp các em nắm vững bài học và các phương pháp giải bài tập.
Bài tập 1 trang 30 SGK Sinh học 12
Bài tập 2 trang 30 SGK Sinh học 12
Bài tập 3 trang 30 SGK Sinh học 12
Bài tập 4 trang 30 SGK Sinh học 12
Bài tập 5 trang 30 SGK Sinh học 12
Bài tập 3 trang 32 SGK Sinh học 12 Nâng cao
Bài tập 4 trang 32 SGK Sinh học 12 Nâng cao
Bài tập 5 trang 32 SGK Sinh học 12 Nâng cao
Bài tập 5 trang 8 SBT Sinh học 12
Bài tập 4 trang 9 SBT Sinh học 12
Bài tập 5 trang 10 SBT Sinh học 12
Trong quá trình học tập nếu có thắc mắc hay cần trợ giúp gì thì các em hãy comment ở mục Hỏi đáp, Cộng đồng Sinh học DapAnHay sẽ hỗ trợ cho các em một cách nhanh chóng!
Chúc các em học tập tốt và luôn đạt thành tích cao trong học tập!
-- Mod Sinh Học 12 DapAnHay
Đột biến lệch bội là sự biến đổi số lượng nhiễm sắc thể liên quan tới
Một tế bào sinh dưỡng của một loài có bộ nhiễm sắc thể kí hiệu: AaBbDdEe bị rối loạn phân li trong phân bào ở 1 nhiễm sắc thể kép trong cặp Dd sẽ tạo ra 2 tế bào con có kí hiệu nhiễm sắc thể là:
Ở một loài thực vật có 2n= 18 , người ta phát hiện một cây lai có 20 nhiễm sắc thể trong mỗi tế bào xôma. Đó là thể đột biến:
Tìm nhận xét sai về sự giống nhau giữa tự đa bội và dị đa bội?
Khi nói về đặc điểm của đột biến đa bội, phát biểu nào sau đây không đúng?
Tế bào xôma lưỡng bội bị đột biến dẫn đến sự hình thành các tế bào sau đây:
1. Thể không nhiễm
2. Thể một nhiễm
3. Thể ba nhiễm
4. Thể bốn nhiễm
Công thức nhiễm sắc thể cùa các loại tế bào theo thứ tự trên được viết tương ứng là:
Cơ thể mà mọi tế bào sinh dưỡng đều thừa 2 NST ở tất cả các cặp tương đồng được gọi là
Các dạng cây trồng tam bội như dưa hấu, nho thường không hạt do:
Khi nói về đột biến lệch bội, phát biểu nào sau đây không đúng?
Nhận định đúng về thể tam bội (3n):
(1) Cơ thể tam bội không có khả năng sinh sản hữu tính.
(2) Trong mỗi tế bào sinh dưỡng của thể tam bội, NST tồn tại thành từng bộ 3 chiếc có hình dạng, kích thước giống nhau.
(3) Thể tam bội thường không có hạt nên có lợi cho cây lấy quả.
(4) Thể tam bội có số lượng NST trong tế bào sinh dưỡng là số lẻ.
(5) Thể tam bội là thể đa bội lẻ.
(6) Thể tam bội được tạo ra bằng giao phối cây tứ bội với cây lưỡng bội hoặc gây đột biến trong giảm phân ở một cây.
Số đáp án đúng là:
Nêu các dạng đột biến lệch bội ở sinh vật lưỡng bội và hậu quả của từng dạng?
Phân biệt tự đa bội và dị đa bội. Thế nào là song nhị bội thể?
Nêu một vài ví dụ về hiện tượng đa bội thế ở thực vật?
Nêu các đặc điểm của thể đa bội?
Hãy chọn phương án trả lời đúng.
Sự không phân li của một cặp NST tương đồng ở tế bào sinh dưỡng sẽ làm xuất hiện điều gì? Câu trả lời đúng là:
A. Tất cả các tế bào của cơ thể đều mang đột biến.
B. Chỉ cơ quan sinh dục mang tế bào đột biến.
C. Tất cả các tế bào sinh dưỡng đểu mang đột biến, còn tế bào sinh dục thì không.
D. Trong cơ thể sẽ có hai dòng tế bào: dòng bình thường và dòng mang đột biến.
Phân biệt thể tự đa bội và thể dị đa bội. Nêu những ứng dụng các thể đa bội trong thực tiễn.
Hãy chọn phương án trả lời đúng nhất. Trường hợp nào dưới đây thuộc thể lệch bội?
A. Tế bào sinh dưỡng mang 3 NST về một cặp NST nào đó.
B. Tế bào sinh dưỡng có bộ NST là 3n.
C Tế bào sinh dưỡng thiếu một NST trong bộ NST.
D. Cả A và C.
Hãy chọn phương án trả lời đúng. Cơ thể sinh vật mà trong nhân tế bào sinh dưỡng có số lượng bộ NST tăng lên bội số nguyên lần (3n, 4n, 5n...) là dạng nào trong các dạng sau đây?
A. Thể lưỡng bội.
B. Thể tam bội.
C. Thể đa bội.
D. Thể lệch bội.
Nếu tế bào lưỡng bội bình thường có 2n NST. Số NST có trong tế bào của những trường hợp sau là bao nhiêu?
a, Thể không d, Thể ba kép
b, Thể một e, Thể tứ bội
c, Thể ba f, Thể lục bội
Số lượng NST lưỡng bội của một loài là 2n = 10. Có bao nhiêu NST được dự đoán ở:
a) Thể một b) Thể ba
c) Thể bốn d) Thể ba kép
e) Thể không
Bộ NST lưỡng bội ở một loài sinh vật có 2n = 24.
a) Có bao nhiêu NST được dự đoán ở thể đơn bội, tam bội và tứ bội?
b) Trong các dạng đa bội trên, dạng nào là đa bội lẻ, dạng nào là đa bội chẵn?
c) Cơ chế hình thành các dạng đa bội trên như thế nào?
Họ và tên
Tiêu đề câu hỏi
Nội dung câu hỏi
A. 7
B. 9
C. 15
D. 17
Câu trả lời của bạn
Thể một nhiễm có bộ NST là 2n -1 = 15
a. Thể ba.
b. Thể tam bội.
c. Thể một.
d. Thể tứ bội.
Câu trả lời của bạn
Số lượng NST của thể đột biến là: 255 : ( - 1) = 17 NST
17 NST = 16 + 1 = 2n + 1 → Đây là thể đột biến dạng thể ba
a. hội chứng Đao (Down).
b. bệnh hồng cầu hình liềm.
c. bệnh ung thư máu.
d. hội chứng Tơcnơ.
Câu trả lời của bạn
Đáp án: C
Hội chứng Đao và hội chứng Tơcnơ là 2 hội chứng liên quan đến đột biến số lượng NST, bệnh hồng cầu hình lưỡi liềm là do đột biến gen gây ra. Đột biến mất đoạn NST 21 mới là loại đột biến gây bệnh ung thư máu.
A. biến đổi số lượng NST ở một vài cặp.
B. cơ thể mà trong tế bào sinh dưỡng của nó đáng lẽ chứa 2 NST ở mỗi cặp tương đồng thì lại chứa 3 hoặc nhiều NST, hoặc chỉ chứa 1 NST, hoặc thiếu hẳn NST đó.
C. giao tử đáng lẽ chứa 1 NST của cặp tương đồng thì lại chứa 2 NST.
D. một hoặc vài cặp NST không phân li ở kỳ sau của quá trình phân bào.
Câu trả lời của bạn
Đáp án: B
Phương án A là đột biến dị bội, phương án C là giao tử dị bội, phương án D là cơ chế phát sinh dị bội còn thể dị bội phải là phương án B.
a. Hội chứng Tơcnơ, Claiphentơ, Đao.
b. Sứt môi, thừa ngón, chết yếu.
c. Ngón trỏ dài hơn ngón giữa, tai thấp, hàm bé.
d. Không có câu nào đúng.
Câu trả lời của bạn
Tất cả các thể đột biến mà đề bài nêu ra đều là thể dị bội ở dạng 2n + 1. Vì vậy phương án trả lời đúng là D.
a. 49
b. 47
c. 45
d. 43
Câu trả lời của bạn
Đáp án: B
Ở người 2n = 46, vì vậy trong tế bào sinh dưỡng thể 3 nhiễm (2n + 1) sẽ có số lượng NST là 47 chiếc.
a. bệnh ung thư máu.
b. hội chứng Đao.
c. hôị chứng mèo kêu.
d. hội chứng Claiphentơ.
Câu trả lời của bạn
Đáp án: B
Bệnh ung thư máu liên quan đến đột biến cấu trúc NST, hội chứng mèo kêu liên quan đến NST số 5, hội chứng Claiphentơ liên quan đến NST giới tính (NST số 23), còn thể dị bội có 3 NST số 21 sẽ gây ra hội chứng Đao.
a. mất đoạn.
b. đảo đoạn.
c. lặp đoạn.
d. chuyển đoạn.
Câu trả lời của bạn
Đáp án: B
Ta có thể dễ dàng nhận ra đây là dạng đột biến đảo đoạn NST, đoạn bị đảo là BCD, sau khi bị đảo trở thành DCB.
a. thể dị bội.
b. thể đa bội.
c. thể tam bội.
d. thể đa nhiễm.
Câu trả lời của bạn
Đáp án: A
Sự biến đổi số lượng NST xảy ra ở một hay một số cặp NST tạo nên thể dị bội, thể đa nhiễm chỉ là một dạng của thể dị bội. Thể tam bội là một dạng của thể đa bội và chúng được tạo ra khi có sự tăng số lượng của tất cả các NST. Vậy phương án trả lời đúng và đầy đủ nhất phải là A.
a. số NST trong tế bào của cơ thể tăng gấp 3 lần dẫn đến số gen tăng gấp ba lần.
b. tế bào của thể đa bội có hàm lượng ADN tăng gấp bội nên quá trình sinh tổng hợp các chất hữu cơ diễn ra mạnh.
c. các thể đa bội không có khả năng sinh giao tử bình thường.
d. thể đa bội chỉ được nhân lên nhờ sinh sản sinh dưỡng.
Câu trả lời của bạn
Số NST trong tế bào của cơ thể tăng gấp 3 lần chỉ đúng cho cơ thể tam bội chứ không đúng cho tất cả các dạng đa bội, còn nội dung trong phương án C và D không phải là nguyên nhân làm cho cơ thể có tế bào to, cơ quan sinh dưỡng lớn phát triển khoẻ, chống chịu tốt. Vậy phương án trả lời đúng phải là B.
a. 8NST.
b. 25NST.
c. 36 NST.
d. 72 NST.
Câu trả lời của bạn
Đáp án: C
Theo đề bài 2n = 24 ® n =12. Thể tam bội có bộ NST là 3n ® số lượng NST trong tế bào của thể tam bội là : 3 x 12 = 36.
a. thường không có hoặc hạt rất bé.
b. không có cơ quan sinh sản.
c. rối loạn quá trình hình thành giao tử.
d. có thể sinh sản sinh dưỡng bằng hình thức giâm, chiết, ghép cành.
Câu trả lời của bạn
Trong cơ thể đa bội lẻ, các NST không tồn tại thành từng cặp tương đồng, vì vậy chúng thường bị rối loạn phân li trong quá trình giảm phân hình thành giao tử ® không có khả năng sinh sản hữu tính. Vậy phương án trả lời đúng là C.
a. AAaa x Aaaa.
b. Aaaa x Aaaa.
c. AAaa x aaaa.
d. AAAa x Aaaa.
Câu trả lời của bạn
Đáp án: B
Kiểu hình chua có kiểu gen là aaaa, được tạo ra do sự kết hợp của 2 giao tử aa. Vì vậy để xác định phương án trả lời đúng thì trước hết bạn phải xác định tỉ lệ giao tử aa được sinh ra từ mỗi cặp bố mẹ. Cặp bố mẹ nào có tích tỉ lệ giao tử aa bằng 25% là cặp bố mẹ thoả mãn.
A. (2n - 3) hoặc (2n- 1- 1- 1).
B. (2n- 3) và (2n- 2- 1).
C. (2n- 2- 1) hoặc (2n- 1- 1- 1).
D. (2n- 2- 1) và (2n- 1- 1- 1).
Câu trả lời của bạn
- Nếu NST bị thiếu trong giao tử (n – 1) trùng với 1 trong 2 NST bị thiếu của giao tử (n – 1 – 1) thì sẽ tạo ra hợp tử có bộ NST là (2n – 2 – 1)
- Nếu NST bị thiếu trong giao tử (n – 1) không trùng với 1 trong 2 NST bị thiếu của giao tử (n – 1 – 1) thì sẽ tạo ra hợp tử có bộ NST là (2n – 1 – 1 – 1).
Vậy phương án trả lời đúng là C.
A. (n+1) và (n-1).
B. (n+1+1) và (n-1-1).
C. (n+1), (n-1) và n.
D. (n-1), n và 2n.
Câu trả lời của bạn
- Ở các tế bào có 1 cặp NST không phân li sẽ tạo ra 2 loại giao tử có bộ NST là: (n – 1) và (n + 1)
- Ở các tế bào giảm phân bình thường chỉ tạo ra 1 loại giao tử có bộ NST là n.
Vậy phương án trả lời đúng là C.
A. 8
B. 12
C. 24
D. 36
Câu trả lời của bạn
Đáp án: B
Trong thể 3 nhiễm, ở một cặp NST tương đồng nào đó thay vì có 2 chiếc thì lại có 3 chiếc. Ở cà chua 2n = 24 ® có 12 cặp NST tương đồng ® có thể tạo ra tối đa 12 loại thể 3 nhiễm khác nhau.
A. thể 3 nhiễm kép.
B. thể 4 nhiễm.
C. thể 3 nhiễm kép hoặc thể 4 nhiễm.
D. thể 3 nhiễm hoặc thể 4 nhiễm.
Câu trả lời của bạn
- Nếu NST bị thừa trong giao tử đực trùng với NST bị thừa trong giao tử cái thì hợp tử được tạo ra sẽ thừa 2 chiếc NST của cùng 1 cặp và được gọi là thể 4 nhiễm.
- Nếu NST bị thừa trong giao tử đực không trùng với NST bị thừa trong giao tử cái thì hợp tử được tạo ra sẽ thừa 2 chiếc NST thuộc 2 cặp khác nhau và được gọi là thể 3 nhiễm kép.
Vậy phương án trả lời đúng là C
A. thể 1 nhiễm.
B. thể khuyết nhiễm.
C. thể 1 nhiễm hoặc thể khuyết nhiễm.
D. thể 1 nhiễm kép hoặc thể khuyết nhiễm.
Câu trả lời của bạn
- Nếu NST bị thiếu trong giao tử đực trùng với NST bị thiếu trong giao tử cái thì hợp tử tạo ra sẽ bị thiếu cặp NST đó và được gọi là thể khuyết nhiễm.
- Nếu NST bị thiếu trong giao tử đực không trùng với NST bị thiếu trong giao tử cái thì hợp tử được tạo ra sẽ thiếu 2 chiếc NST thuộc 2 cặp khác nhau và được gọi là thể 1 nhiễm kép.
Vậy phương án trả lời đúng là D
A. Đột biến gen.
B. Đột biến cấu trúc NST.
C. Đột biến dị bội.
D. Đột biến đa bội.
Câu trả lời của bạn
Cơ quan sinh dưỡng to, phát triển khoẻ, chống chịu tốt là đặc điểm của thể đa bội. Vậy phương án trả lời đúng là D.
A. những biến đổi làm tăng 1 số nguyên lần bộ NST đơn bội của tế bào (> 2 lần).
B. trạng thái trong tế bào sinh dưỡng của cơ thể chứa bộ NST đơn bội > 2.
C. hiện tượng các tế bào trong cơ thể có lượng ADN tăng gấp bội làm quá trình tổng hợp các chất hữu cơ diễn ra mạnh mẽ nên cơ thể có tế bào to, cơ quan sinh dưỡng to, phát triển khoẻ, chống chịu tốt.
D. cả A, B, C đều đúng.
Câu trả lời của bạn
Có thể bạn sẽ chọn phươpng án trả lời là C, nếu vậy bạn đã nhầm khái niệm “đột biến đa bội” và “thể đa bội”. Câu hỏi này hỏi về đột biến đa bội vì vậy phương án trả lời đúng phải là A.
0 Bình luận
Để lại bình luận
Địa chỉ email của hạn sẽ không được công bố. Các trường bắt buộc được đánh dấu *